MAI TRUNG THỨ (1906–1980)

Thức giấc, 1941

Mực, bột màu và màu nước trên lụa

Ký tên và có triện ở góc trên bên trái

Lồng khung, phủ kính

45 x 31 cm

Nguồn gốc : Bộ sưu tập tư nhân tại Pháp

Là một họa sĩ của thế giới nội tâm, Mai Trung Thứ mang đến trong tác phẩm quý hiếm này – một bức tranh lụa chưa từng xuất hiện trên thị trường – khoảnh khắc đời thường thấm đượm sự dịu dàng vô hạn và một nét huyền diệu đặc biệt.

Thật vậy, bố cục của bức tranh được xử lý tinh tế, đặt nhân vật ở tầm mắt của người xem, như thể mời họ bước vào giây phút sắp được hé mở. Tựa như tấm màn sân khấu, khung cảnh dần hiện ra qua hai lớp voan mỏng, được thể hiện nhờ những hiệu ứng đặc trưng của kỹ thuật vẽ trên lụa. Các chi tiết của tấm rèm được trau chuốt với tinh thần trang trí rõ nét: hoa văn của vải truyền thống Việt Nam tạo thành dải họa tiết ở phần trên, hòa nhịp với những quyển sách sắp đặt ở phần dưới bức tranh.

Tấm rèm hé mở một nửa để lộ hình ảnh một thiếu nữ Việt Nam ngồi trên giường, trầm tư, trong tư thế gần như thiền định. Phải chăng những cuốn sách được sắp đặt cẩn thận bên cạnh nàng gợi nên sự chiêm nghiệm ấy? Tuy nhiên, dáng ngồi của cô không hề vô nghĩa: đó là tư thế *lalitāsana*, hay còn gọi là “tư thế thư thái vương giả” – một dáng ngồi thường dùng để miêu tả các vị thần linh và hình tượng Phật giáo. Dưới ngòi bút của Mai Trung Thứ, người thiếu nữ mang dáng vẻ gần như thiêng liêng, biểu tượng cho sự tĩnh tại và thanh thoát.

Một tác phẩm khác miêu tả cùng cảnh tượng này, nhưng ở một góc nhìn khác, đã được giới thiệu tại Artcurial vào ngày 11 tháng 6 năm 2025 (số lô 153). Dù tư thế của người thiếu nữ có đôi chút khác biệt, nhưng với cùng năm sáng tác (1941), có thể cho rằng họa sĩ đã sử dụng cùng một người mẫu để thể hiện qua các bố cục khác nhau.

MAI TRUNG THU (1906-1980)

"Le réveil", 1941

Encre, gouache et aquarelle sur soie.

Signé et cachet en haut à gauche

Encadrée sous verre

45 x 31 cm

Provenance : Collection particulière française

Véritable peintre de l’intime, Mai Thu offre, dans cette rare œuvre sur soie inédite sur le marché, un moment du quotidien empreint d’une douceur infinie et d’une aura toute particulière.

Le cadrage, d’une grande justesse, présente une scène de face, à hauteur du regard du spectateur, et s’ouvre sur un instant suspendu, que celui-ci s’apprête à découvrir. À la manière d’un rideau de théâtre, la scène se dévoile à travers deux fins voiles de gaze, rendus possibles grâce aux effets subtils de la peinture sur soie. Les détails de ces rideaux témoignent d’un soin décoratif remarquable : les motifs du textile vietnamien traditionnel forment un bandeau ornemental dans la partie supérieure, en écho aux ouvrages disposés au bas de la composition.

Ce voile entrouvert laisse apparaître une jeune femme vietnamienne, assise sur un lit, pensive, dans une attitude presque méditative. Peut-être les ouvrages soigneusement disposés à ses côtés invitent-ils à cette introspection ? Mais cette posture n’est pas dénuée de signification : elle évoque avec justesse la positition dite "lalitasana", ou « posture du délassement royal », utilisée pour représenter les divinités dans l’art bouddhique. Sous les pinceaux de Mai Thu, cette jeune femme devient ainsi presque une figure sacrée, un symbole de sérénité et de contemplation.

Une œuvre représentant cette même scène, mais sous un angle différent, fut présentée chez Artcurial le 11 juin 2025 (lot n°153). Bien que la posture de la jeune femme y varie légèrement, la datation identique (1941) suggère qu’il s’agit du même modèle, observé par Mai Thu à travers des cadrages distincts.