Bóng nước bên sông - Reflet sur la rivière, 1954

Trần Phúc Duyên (1923-1993) Bóng nước bên sông, 1954

Bộ gồm năm tấm Sơn mài

97 x 163 cm

Trần Phúc Duyên học khóa XVI Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (1942-3/9/1945) cùng với Võ Lăng, Đinh Minh, Quang Phòng, Phan Thông. Sau đó, ông và Võ Lăng (Jean Võ Lăng) sinh sống và lập nghiệp tại Châu Âu. Khác với Jean Võ Lăng tìm cảm hứng trong chất liệu sơn dầu, sáng tác phong cảnh Châu Âu với tạo hình hiện đại thì Trần Phúc Duyên lại thong thả, từ tốn chiêm nghiệm với sơn mài. Kể từ khi sang Pháp, sau đó chuyển đến sống tại Thụy Sỹ, Trần Phúc Duyên tập trung sáng tác, nghiên cứu sơn mài. Phong cách của ông đi từ hiện thực đến trừu tượng vô hình; cuối cùng là ở trạng thái “thiền” với những chiêm nghiệm tự thân. Trần Phúc Duyên không lập gia đình, hiến trọn tâm tư, tình cảm cho nghệ thuật. Quê hương Việt Nam yêu dấu cũng chiếm trọn tâm trí ông. “Bóng nước bên sông” nằm trong chủ đề về làng quê Việt Nam với hình ảnh dòng sông, bến nước, con thuyền và thảm thực vật bên cạnh nó. Đây là một chủ đề nổi bật, được ông sáng tác tập trung và nó cũng tạo dựng tên tuổi Trần Phúc Duyên trở thành một trong những họa sĩ tiêu biểu với những sáng tác đậm chất tâm hồn Việt. Từ 1948 đến 1954, Trần Phúc Duyên đã sáng tác được khoảng 200 bức tranh sơn mài. “Bóng nước bên sông” có lẽ là một trong những tác phẩm kích thước lớn cuối cùng ông sáng tác ở Việt Nam. Đây có lẽ là nổi bật vẻ đẹp của quê hương Việt Nam chúng ta, dịu dàng, diễm lệ và thanh bình. Trong một khung cảnh rộng lớn, ông thường thể hiện hệ thực vật phong phú cùng với mặt nước. “Bóng nước bên sông” mang sắc đỏ chủ đạo, bố cục sắp xếp gần như chia đôi mặt ngang của tranh nhưng hợp lý, không hề đơn điệu. Nó vừa gợi tả được khung cảnh trải dài trên bờ sông khu vực miền Bắc, vừa khéo léo dùng ánh sáng là một chủ thể trong bức tranh. Trên đường ngang ấy là thảm thực vật phong phú được tả tỉ mỉ; dưới là hình ảnh cây cối tỏa bóng xuống mặt nước, cảm giác gợi nhiều hơn tả nhưng trên thực tế lại được xử lý một cách sắc sảo. Có thể nói bức tranh tạo được một ấn tượng thị giác mạnh, và hơn cả như thế, gợi ra một tình cảm nồng nàn với quê hương Việt Nam.

Paravent à cinq feuilles en bois laqué polychrome Signé et daté en bas à droite 97 x 163 cm (total)  Trần Phúc Duyên, diplômé de la 16e promotion de l'École des Beaux-Arts de l'Indochine (1942-1945), a poursuivi sa carrière en Europe, notamment en France et en Suisse, où il s'est spécialisé dans l'art de la laque. Contrairement à Jean Võ Lăng, qui s'est concentré sur la peinture à l'huile et les paysages européens, Trần Phúc Duyên a choisi de se consacrer à la laque, une technique qu'il a explorée en profondeur tout au long de sa vie. Son œuvre est marquée par une évolution stylistique allant du réalisme à l'abstraction, pour finalement atteindre un état d'introspection spirituelle, proche du zen. N'ayant jamais fondé de famille, il a dédié toute sa vie à l'art, nourri par un attachement profond à son pays natal, le Vietnam, dont la nostalgie transparaît dans ses créations. L'un de ses chefs-d'œuvre, "Bóng nước bên sông" (Reflet sur la rivière), fait partie de ses tableaux inspirés par les paysages ruraux vietnamiens, représentant des rivières, des barques et des scènes de la vie quotidienne. Cette œuvre emblématique, réalisée avant son départ définitif du Vietnam, illustre la beauté douce et paisible du paysage vietnamien. La palette rouge dominante, combinée à une composition équilibrée, crée une harmonie visuelle entre la végétation luxuriante et les reflets de la nature sur l'eau. Ce tableau capture non seulement la splendeur visuelle du Vietnam, mais évoque également un profond sentiment de nostalgie et d'amour pour la patrie. Entre 1948 et 1954, Trần Phúc Duyên a réalisé environ 200 tableaux de laque, consolidant ainsi sa réputation en tant que l'un des maîtres de cet art traditionnel, avec une signature profondément vietnamienne. Cette œuvre met en lumière la beauté du Vietnam, à la fois douce, splendide et paisible. Dans un vaste paysage, il représente souvent la richesse de la flore et la présence de l'eau. "Bóng nước bên sông" présente une teinte rouge dominante, avec une composition divisant presque horizontalement la toile, mais de manière équilibrée et sans monotonie. Elle évoque le paysage qui s'étend le long des rivières du nord du pays, tout en utilisant habilement la lumière comme un élément central du tableau. Sur cette ligne horizontale se dresse une végétation luxuriante, décrite avec soin, tandis qu'en dessous, les ombres des arbres se reflètent sur l'eau. Plus qu'une simple description, cette image évoque une sensation, traitée avec une grande finesse. On peut dire que ce tableau crée une forte impression visuelle et suscite, plus encore, un sentiment chaleureux envers "quê hương" Vietnam.